woensdag 23 september 2015

Behoren platformen als Uber en Airnbnb tot de deeleconomie?

Behoren machtige platformen als Uber en Airnbnb tot de deeleconomie? En kan Airbnb dus in één adem worden genoemd met Thuisafgehaald.nl en Uber met MyWheels? In een gastcolumn op RTL Z reageert Anna Noyons van deelplatform Peerby op deze vragen. Zij is van mening dat het een grote vergissing is dat platformen en de deeleconomie op één hoop worden gegooid. Hieronder haar column.

‘De deeleconomie is de nieuwe economie!’ ‘Socialer consuminderen.’ ‘Een einde aan het kapitalisme’. Een paar jaar geleden konden de jubelverhalen over de deeleconomie in de media niet op. Alles zou anders worden, dit ging de wereld redden. Met explosief groeiende bedrijven als Uber en Airbnb, die markten snel en radicaal veranderden, was het the talk of every town.

Maar de laatste maanden lijkt de toon omgeslagen. De krantenkoppen zijn veranderd. ‘Deeleconomie is steeleconomie’, horen we nu, of ‘Hyperkapitalisme’. Ook RTL Z stelde de vraag: ‘Is het einde van de deeleconomie in zicht?’

Het is goed dat er kritisch wordt gekeken naar de deeleconomie, maar wat mij stoort is dat veel nieuwe internetdiensten op één hoop worden gegooid. Mensen weten vaak niet goed wat de deeleconomie eigenlijk precies is. Om de discussie goed te kunnen voeren is het belangrijk dat we twee dingen uit elkaar houden: deeleconomie en platformen.

De grootste internetbedrijven van nu zijn vrijwel allemaal platformen: Facebook, Twitter, Youtube, Instagram, Booking, Bol.com en Ebay zijn maar een paar voorbeelden. Platformen die groot worden, krijgen een zekere machtspositie. Er is sprake van een winner-takes-all principe; iedereen zit op Facebook, want iedereen zit op Facebook.

Deeleconomie wil zeggen dat individuen ‘elkaar gebruik laten maken van onbenutte consumptiegoederen, eventueel tegen betaling’. Deze definitie komt van Koen Frenken, hoogleraar Innovatiewetenschappen aan de Universiteit Utrecht. Bedrijven in de deeleconomie streven naar het wegnemen van inefficientie in de markt, ontstaan doordat individueel eigendom niet optimaal kon worden benut. Denk aan de boormachine die in zijn leven maar 13 minuten wordt gebruikt, of de stilstaande auto.

Er lijkt verwarring te zijn rondom de term delen, die zou impliceren dat het alleen gaat om gratis uitwisseling van waarde, zonder financiële vergoeding. Dat is echter een misverstand.

Een andere grote vergissing die vaak wordt gemaakt is dat platformen en deeleconomie op een hoop worden gegooid. Airbnb wordt in één adem genoemd met Thuisafgehaald.nl en Uber met MyWheels, terwijl Uber en Airbnb machtige platfomen zijn, gebouwd door miljardenbedrijven. Zij zijn tot stand gekomen met enorme sommen investeringsgeld en een duidelijk winstoogmerk. Daarentegen zijn Myheels en Thuisafgehaald.nl stichtingen, zonder winstoogmerk en gedreven door een maatschappelijke missie.

De kritiek die geuit wordt op de deeleconomie lijkt in veel gevallen kritiek te zijn op de groeiende macht van platformen en is zeker niet van toepassing op alle vormen of bedrijven binnen de deeleconomie.

Definities zeggen iets over wat de verschillende bedrijven doen. Het zegt niet zoveel over de manier waaróp ze dat doen en met welke missie. Dat deze bedrijven een grote impact gaan hebben op onze manier van consumeren, is duidelijk, maar waar het zich precies naartoe ontwikkelt weet nog niemand. Dat maakt werken in deze sector dan ook extra spannend en een goede discussie noodzakelijk, willen we een positieve bijdrage leveren. Ik heb er zin in.
Geen opmerkingen:
Een reactie plaatsen